Người có bệnh tim mạch thường được khuyên vận động, chỉ là theo cách khác với người khoẻ mạnh.
Vì sao vận động có lợi
- Giúp hạ huyết áp theo thời gian
- Cải thiện chức năng mạch máu
- Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
- Cải thiện mỡ máu
- Giảm căng thẳng
Tác dụng hạ huyết áp của vận động đều đặn được ghi nhận rõ trong nhiều nghiên cứu.
Đánh giá trước khi bắt đầu
- Cần thiết nếu huyết áp chưa kiểm soát
- Cần thiết nếu có bệnh tim đã chẩn đoán
- Cần thiết nếu từng đau ngực khi gắng sức
- Bác sĩ có thể chỉ định nghiệm pháp gắng sức
- Đừng bỏ qua bước này
Một lần đánh giá giúp biết được ngưỡng an toàn của chính mình.
Loại hình phù hợp
- Đi bộ
- Đạp xe ở mức vừa
- Bơi ở mức vừa
- Các bài kháng lực với tải nhẹ tới vừa
- Tránh gắng sức mạnh đột ngột
Cường độ vừa và đều là nguyên tắc chính với nhóm này.
Vấn đề nín thở khi gắng sức
- Làm huyết áp tăng vọt tạm thời
- Hay xảy ra khi nâng rất nặng
- Thở ra khi gắng sức là cách sửa
- Chọn tải vừa, nhiều lần lặp hơn
- Điểm quan trọng nhất với người cao huyết áp khi tập tạ
Không phải việc tập tạ mà chính thói quen nín thở là vấn đề.
Thuốc ảnh hưởng tới nhịp tim
- Một số nhóm làm nhịp tim không tăng như bình thường
- Công thức nhịp tim mục tiêu không còn đúng
- Dùng cảm nhận gắng sức thay thế
- Phép thử nói chuyện hữu ích
- Hỏi bác sĩ về điểm này
Dựa vào nhịp tim mục tiêu khi đang dùng những thuốc này có thể gây hiểu lầm.
Thuốc ảnh hưởng tới huyết áp tư thế
- Một số thuốc gây chóng mặt khi đứng dậy
- Đứng lên từ từ sau khi nằm hoặc ngồi
- Không dừng vận động đột ngột
- Thả lỏng dần cuối buổi
- Báo bác sĩ nếu hay chóng mặt
Thả lỏng dần thay vì dừng phắt giúp tránh tụt huyết áp sau gắng sức.
Dấu hiệu phải dừng ngay
- Đau hoặc tức ngực
- Đau lan lên hàm, vai hoặc tay
- Khó thở bất thường
- Chóng mặt hoặc choáng
- Tim đập không đều rõ rệt
- Gọi cấp cứu khi triệu chứng nặng hoặc không đỡ
Đau ngực khi gắng sức không bao giờ nên được coi là chuyện chịu đựng cho qua.
Về phục hồi chức năng tim
- Chương trình có giám sát y tế
- Dành cho người sau biến cố tim mạch
- Tập trong điều kiện được theo dõi
- Học được giới hạn an toàn của mình
- Hỏi bác sĩ về chương trình sẵn có
Tập dưới giám sát trong giai đoạn đầu giúp xây lại sự tự tin một cách an toàn.
Tăng cường độ thế nào
- Chậm hơn người không có bệnh
- Tăng thời lượng trước
- Tăng cường độ sau và rất từ từ
- Ghi lại phản ứng của cơ thể
- Trao đổi lại với bác sĩ định kỳ
Với nhóm này, chậm và đều luôn thắng nhanh và mạnh.
Theo dõi huyết áp
- Đo tại nhà theo hướng dẫn
- Ghi lại để thấy xu hướng
- Mang sổ đo cho bác sĩ
- Không tự điều chỉnh thuốc theo số đo
- Số đo là thông tin cho bác sĩ
Mọi thay đổi thuốc phải do bác sĩ quyết định dựa trên toàn cảnh chứ không một con số.
Thời tiết nóng và lạnh
- Nóng làm tim phải làm việc nhiều hơn
- Lạnh làm mạch co lại
- Chọn giờ dễ chịu trong ngày
- Khởi động kỹ hơn khi trời lạnh
- Giảm cường độ khi thời tiết khắc nghiệt
Cùng một buổi tập đòi hỏi nhiều hơn ở cơ thể trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Về muối và nước
- Theo hướng dẫn của bác sĩ về lượng muối
- Uống nước đủ khi vận động
- Cẩn thận với đồ uống thể thao nhiều natri
- Hỏi bác sĩ nếu có hạn chế dịch
- Không tự áp dụng lời khuyên chung
Người suy tim thường có hướng dẫn riêng về lượng dịch nên không áp dụng lời khuyên chung.
Về caffeine và chất kích thích
- Một số sản phẩm trước tập chứa liều cao chất kích thích
- Có thể làm tăng nhịp tim và huyết áp
- Không phù hợp với người bệnh tim mạch
- Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng
- Không cần thiết cho người tập vì sức khoẻ
Sản phẩm trước tập bán sẵn không được thiết kế cho người có bệnh tim mạch.
Khi ngừng tập một thời gian
- Quay lại từ mức thấp hơn
- Không tiếp tục từ chỗ đã dừng
- Tăng lại dần trong vài tuần
- Đây là lúc dễ gặp sự cố nhất
- Kiên nhẫn với chính mình
Quay lại đúng mức cũ ngay sau kỳ nghỉ dài là sai lầm phổ biến và nguy hiểm.
Cách nghĩ thực tế
- Vận động đều đặn giúp hạ huyết áp
- Nín thở khi gắng sức là điều cần tránh
- Thuốc có thể làm nhịp tim không phản ánh đúng gắng sức
- Đau ngực khi gắng sức là dấu hiệu dừng ngay
- Tăng thời lượng trước, cường độ sau và rất từ từ
Nội dung này mang tính thông tin chung; người có bệnh tim mạch cần hướng dẫn riêng từ bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Cao huyết áp có tập được không?
Có, và vận động đều đặn thường giúp hạ huyết áp. Cần được bác sĩ đánh giá trước nếu huyết áp chưa kiểm soát hoặc chưa từng vận động.
Có nên nâng tạ nặng không?
Nâng rất nặng kèm nín thở làm huyết áp tăng vọt tạm thời. Nên chọn tải vừa, nhiều lần lặp hơn và không nín thở.
Thuốc có ảnh hưởng tới nhịp tim khi tập không?
Một số nhóm thuốc làm nhịp tim không tăng như bình thường, nên dùng cảm nhận gắng sức thay vì dựa vào nhịp tim mục tiêu.
Sau nhồi máu cơ tim có tập lại được không?
Được và thường được khuyến khích, nhưng phải theo chương trình phục hồi chức năng tim hoặc hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị.